Polimer środkiem konserwującym do ochrony drewnianych eksponatów

Zespół naukowców z Wielkiej Brytanii odkrył nową sieć polimerową, która wnika w drewno i chroni elementy konstrukcyjne eksponatów, przy jednoczesnej ochronie przed degradacją biologiczną. Sieć polimerowa może być skutecznym rozwiązywaniem głównych problemów z jakimi spotykają się konserwatorzy w czasie obróbki i suszenia obiektów historycznych.

Polimer środkiem konserwującym do ochrony drewnianych eksponatów

Rys. 1 Vasa – szwedzki królewski okręt, słynny z powodu spektakularnego zatonięcia. Obecnie jest przekształcony w muzeum.

Duże drewniane przedmioty, takie jak Mary Rose, czyli słynny statek flagowy Henryka VIII, są obecnie traktowane glikolem polietylenowym (PEG) w sprayu, co zapobiega kurczeniu się drewna podczas wysychania. Jego działanie sprowadza się do zastąpienia wody wypełniającej kanaliki wydrążone przez lata w drewnie przez bakterie znajdujące się w morzach.

Czasami jednak sam etap obróbki może powodować problemy. „W warunkach wysokiej wilgotności PEG ulega skropleniu i może sączyć się z drewna”, wyjaśnia Zarah Walsh z Uniwersytetu w Cambridge. Kolejną niedogodnością w stosowaniu PEG jest fakt, że może się rozkładać z wytworzeniem kwasu mrówkowego.

Jako alternatywę do PEG, Walsh i jej koledzy opracowali unikalny materiał konserwatorski przy użyciu naturalnych produktów odpadowych, które z powodzeniem były testowane na małych drewnianych próbkach z Mary Rose. Materiał zawiera naturalny polimer – chitozan, który jest pozyskiwany z pancerzy krewetek będących pozostałościami przemysłu morskiego oraz gumę guar, związek pochodzenia roślinnego. Dodatkowym składnikiem jest kukurbit-8-uryl, który tworzy sieć polimerową, zapewniającą stabilność strukturalną w uszkodzonym drewnie.

„Uzyskaliśmy drugą warstwę, posiadającą taki sam łańcuch polimeru, ale z katecholem, który jest skutecznym związkiem chelatującym żelazo”, dodaje Walsh. Obecność jonów Fe(III) pochodzących z gwoździ, śrub i akumulatorów to kolejny poważny problem dla konserwatorów w Mary Rose, ponieważ katalizują proces produkcji kwasu siarkowego. Sieć polimerowa jest w stanie dostosować się do miejscowego stężenia żelaza. Jeśli żelazo jest obecne, może być wykorzystane jako środek sieciujący. Następuje jego zatrzymanie w drewnie
i wytwarzanie stabilnego strukturalnie materiału.

Yvonne Fors z Uniwersytetu w Göteborgu w Szwecji, koordynator projektu dla Szwedzkiego Zarządu Dziedzictwa Narodowego, z zadowoleniem przyjmuje takie odkrycie. „Nikt nie przedstawił do tej pory lepszego rozwiązania”, mówi w Chemistry World.

Jednak zachowawcze postępowanie konserwatorów będzie decydować o czasie wprowadzenia nowego polimeru do zabiegów na eksponatach. Obiekty o znaczeniu historycznym są unikalne, nie można pozwolić sobie na popełnienie błędów.

  1. Z. Walsh i in., Proc. Natl. Acad. Sci. USA, 2014, DOI: 10.1073/pnas.1406037111
  2. http://www.rsc.org/chemistryworld/2014/11/polymer-preservative-set-save-wooden-artefacts

Opracowała: Kinga Cholewińska

Korekta: Ilona Sadok

Bookmark the permalink.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*